
با پیشرفت صنایع نظامی مخصوصا در کشور های صاحب این صنایع مدتهاست که بحث حفاظت راداری مطرح شده و بسیاری از کشورها برای مراقبت از فضای هوایی کشورشان از رادار استفاده میکنند و در این میان با پیشرفت تکنولوژی خود این کشور های صاحب صنعت برای عبور از همین وسیله دفاعی ساخته دست خودشان به هواپیماهای رادار گریز روی آورده اند !
نمونه اینگونه هواپیما ها بسیار است اما یک نمونه خوب ، موفق و بسیار معروف از تیره اینگونه هواپیماها بمب افکن معروف و شناخته شده B-2 معروف به شبح است . این بمب افکن نه تنها به خاطر رادار گریز بودنش بلکه به خاطر بسیاری از فاکتور ها و ویژگی های حائز اهمیت و منحصر به فردش به عنوان یکی از طرح های بسیار موفق قرن بیستم به شمار میرود .
در زیر توضیحی کوتاه و اجمالی در مورد این پرنده میخوانیم .
هواپيماي بمب افكن چندمنظوره سنگين B-2 ملقب به شبح ( Spirit ) توانايي حمل تسليحات اتمي و غيراتمي را دارد وهمچون بمب افكن هايي چون B-52 وB1-B با فناوري رادارگريزي ( Stealth ) بدون دیده شدن توانايي حمله به تمامي نقاط حساس و استراتژيك دشمن را داراست.
برنامه ساخت آن از سال ۱۹۸۱ ميلادي در آمریکا آغاز شد و نيروي هوايي ایالات متحده سرانجام اين طرح را در ۱۹۸۷ مورد تاييد قرار داد و دستور ساخت ۱۳۲ فروند هواپيماي عملياتي را صادر كرد. اما بعد از فروپاشی شوروی سابق نیاز به ساخت این تعداد ، از هواپیمایی چنین گران قیمت بیهوده دیده شد و قرار بر ساخت تنها ۲۰ فروند هواپيماي عملياتي به علاوه يك هواپيماي آزمايشي گذاشته شد. اولين بمب افكن B- 2 در ۲۲ نوامبر سال ۱۹۸۸ در پایگاه چهل و دوم نيروي هوايي آمريكا واقع در پالمديل ساخته شد. اولين پروازش نيز در ۱۷ جولاي سال ۱۹۸۹ با همكاري مركز تست پروازي ادواردز (پايگاه نيروي هوايي ادواردز آمريكا (EAFB)) انجام شد.
برای اولین بار این هواپیمای اسرار آمیز در ۲۲ نوامبر ۱۹۸۸ ميلادي در آشيانه پالمدیل كاليفرنیا ( Palmedale California ) به نمایش عمومی گذاشته شد.
پايگاه نيروي هوايي وايت من ( Whiteman ) اولين پايگاهي بود كه در ۱۷ دسامبر ۱۹۹۳ ميزبان يك B-2 عملياتي بود .
براي ساخت این غول آهنی بسياري از شركت هاي توانمند و معتبر هواپيماسازي با يكديگر همكاري داشتند، از قبيل شركت نورثروپ گرومن ( Grumman )، بوئينگ ( Boeing )، گروه سيستم هاي راداري هاگز ( Hughes ) و شركت موتورسازي جنرال الكتريك . (GE)
البته در بين تمامي اين شركت ها نورثروپ گرومن نقش اصلي را به عهده داشت و به عنوان پیمانکار اصلی ساخت این هواپیما شناخته میشد و بقیه شرکتها در طراحی و یا ساخت قسمتهایی از این پرنده با نورثروپ گرومن همکاری داشتند .
بخش آموزشي هاگز هم وظيفه آموزش و تعليم خلبانان B-2 را به عهده داشت.
نيروي هوايي آمريكا ساخت هواپيماهاي B-2 را در سه گروه جدا درخواست كرد كه به گروه هاي ۱۰،۲۰ و ۳۰ معروف شدند.
ابتدا ۶ هواپيما تست و ۱۰ فروند هواپيما در گروه ۱۰، 3 فروند در گروه ۲۰ و ۲ فروند در گروه ۳۰ ساخته شد. طراحي هواپيماهاي هر گروه با ديگري نسبتاً فرق داشت زيرا قرار بود هر كدام وظيفه خاصي را انجام دهند.
گروه Block 10) ۱۰) : هواپيماي موجود در اين گروه آماده براي نبردهاي محدود و بدون هيچ لانچري براي پرتاب موشك هاي هدايت شونده بودند و تنها قادر به حمل بمب هاي ۲۰۰۰ پوندي MK-84 و بمب هاي اتمي گرانشي بودند. تمامي هواپيماهاي B-2 كه در گروه ۱۰ هستند در پايگاه هوايي وايت من جاي دارند.
گروه ۲۰ : (Block 20) هواپيماهايي بودند كه توانايي حمل هر دو نوع تسليحات اتمي و غيراتمي را به علاوه موشك هاي هدايت شونده GAM را داشتند. بعدها اين پرندگان به بمب هاي خوشه اي CBU/87/B نيز تجهيز شدند.
گروه ۳۰ : (Block 30) اين هواپيماها از كامل ترين بمب افكن هاي نيروي هوايي به حساب مي آيند. اولين فروند از گروهان ۳۰ در 7 آگوست سال ۱۹۹۷ تحويل داده شد. اين بمب افكن ها نسبت به گروه هاي ۱۰ و ۲۰ بسيار پيشرفته تر بودند و توانايي حمل انواع تسليحات را داشتند و همچنين فناوري رادارگريزي ( Stealth ) در آنها در نهايت دقت و به صورت بهینه انجام شده بود.
اين هواپيما كه بيشتر شبيه یک بال پرنده است توانايي پرواز تا ارتفاع پنجاه هزار پايي و قابليت سوختگيري در آسمان را نيز دارد. با يك بار سوختگيري مي تواند شش هزار مايل دريايي(يك مايل دريايي برابر با ۱۸۵۲ متر است) يعني حدود ۹۶۰۰ كيلومتر را طي كند و اين امر قدرت رسيدن به هر نقطه اي از اين كره خاكي را به او تنها در چندساعت اهدا مي كند. این هواپیما از بالا حالت W شكلي دارد.
اين هواپيما توسط چهار موتور قدرتمند توربوفن شركت جنرال الكتريك با مدل F118-GE-100 تجهيز شده كه تمامي موتورها به صورت دو به دو در داخل بدنه جاي داده شده اند. هركدام از موتورهايش ۱۷۳۰۰ نيوتن نيرو فراهم مي كنند و با چنين نیروی بالاییست که سرعتي نزديك سرعت صوت به دست مي آید. اين موتورها مجهز به سيستم كنترل حرارت هستند تا كمترين حرارت را از خود نشان دهند و رادارهاي حساس حرارتي دشمن نتوانند آنها را به آساني ببينند.
يك رادار بسيار قوي به نام ريثون Ratheon An/APQ-181 بر روی B-2 نصب شده است كه يك رادار چندمنظوره است. اين رادار تمامي تست هاي خود را در پايگاه هوايي ادواردز به خوبي گذرانده است و کاملا مطمئن و قابل اطمینان است. سيستم هاي ناوبري را شركت راكول كالينز ( Rockwell Collins ) طراحي كرده است. سامانه تاكتيكي با مشخصه TCN-250 را ساخته و سيستم كنترل فرود نيز که VIR-130A نام دارد توسط این شرکت طراحی و ساخته شده است كه بسيار دقيق و هوشمند است. تجهيزات ارتباطي را نيز شركت راكول پشتيباني كرده است و حتي يك ماهواره مخصوص ، که مسئوليت کنترل ، هدايت و ارتباط بین تمام بی دو های در حال پرواز در ماموریت های گروهي را به عهده دارد ، توسط این شرکت ( راکول ) برای پشتیبانی بهتر در مدار قرار داده شده است .
این پرنده دو سرنشينه است. خلبان در صندلي سمت چپ مي نشيند و فرمانده عمليات در صندلي راست مستقر مي شود. به همين لحاظ B-2 به نسبت B-1b كه نيازمند فرماندهي چهار خدمه و يا B-52 كه بايد پنج خدمه داشته باشد، پيشرفته تر است. محل سوخت گيري هوايي درست در پشت كابين خلبان قرار دارد و به دليل ديد بسيار كم خلبان ، سوخت گيري در آسمان با B-2 بسيار مشكل است. و از این خصوصیت به عنوان یکی از معایب این پرنده زیبا یاد میکنند .
تمامي مشخصات رادارگريزي ( Stealth ) به صورت پيشرفته در آن به چشم مي خورد. فناوري كم كردن سطح مقطع راداري ( Radar Cross Section ) به گونه اي كاملاً جديد و با همراهی طراحي آيروديناميكي بي نظير B-2 توسط مهندسان نورثروپ گرومن انجام گرفته است. همچنین تمركز خاصي بر مواد جاذب امواج ( Radar Absorbent Material ) در بدنه B-2 ديده مي شود. اطلاعات خاصي از فرمول و چگونگي اين مواد نداريم و فرمولش به صورت سري در بايگاني نيروي هوايي آمريكا نگهداري مي شود و تا کنون نیز فاش نشده است . اين مواد تقريباً تمامي انرژي امواج راداري كه با بدنه برخورد مي كنند را جذب مي كنند و اجازه برگشت به آنها را نمي دهند.
به احتمال خیلی قوی هرچه هست استفاده از نوعي آلياژ خاص در بدنه باعث رنگ سياه اين شبح شده است . چون آنگونه که میدانیم سطح این هواپیما فاقد هر گونه رنگ است .
با چنين وضعيت (حالت هاي خاص رادارگريزي) و ارتفاع پرواز بسيار بالاي آن، كمتر راداري است كه بتواند به راحتي به وجود اين شبح در آسمان پي ببرد و به راستي كه لقب بسيار شايسته اي براي او انتخاب كردند.
هزينه نگهداري اين هواپيماها بسيار بالاست . مواد به كار رفته ، هزينه طراحي ها و سيستمهاي آن به اندازه اي است كه هر فروند از آنها بالاتر از ۲ ميليارد دلار قيمت گذاري شده اند. و این قیمت حدودا معادل قیمت مقداری طلا هم وزن یک هواپیمای بی دو است .
در سال ، ۱۹۹۹ قيمت یک فروند از این هواپیما 2.1 ميليارد دلار اعلام شد.
نکته قابل توجه دیگر اینکه تنها هزینه تحقیقات برای ساخت این هواپیمای قول پیکر چیزی در حدود يك ميليارد و ۵7۶ ميليون دلار بوده است .
درآمد نفتي ايران سالانه حدود ۲۰ ميليارد دلار است كه در اين صورت ، ايران بدون هيچ خرجي در سال تنها قادر به خريد ۱۰ فروند از اين هواپيماي بمب افكن غول پيكر نامرئي است .( البته این هزینه بدون محاسبه هزینه های نگه داری و به پرواز در آوردن این هواپیماست )
نخستین عملیات اجرایی نظامی بی دو عملیاتی در خاک صربستان بود . این شبه فولادین ( یا بهتر بگوییم آلیاژین ) عمليات پروازي ای را كه با هدف تخريب یک سوم خاك صربستان انجام شد با موفقيت کامل به اتمام رساند و سالم به خاك آمريكا بازگشت.این عملیات عملیاتی بدون توقف از پایگاه میسوری آمریکا ( Missouri usaf ) به کزوو و دوباره بازگشت به پایگاه میسوری بود که با موفقیت کامل به انجام رسید .
پس از عمليات كوزوو ، نوبت به پرواز بر فراز آسمان افغانستان رسید و اين ماموريت نيز با رفت و برگشتي بدون توقف و بی هیچ مشکلی به انجام رسید و به اين ترتيب طولاني ترين عمليات B-2از پايگاه وايت من ( White Man ) در ميسوري تا افغانستان به ثبت رسید.
در سال1999 B-2 براي انجام عملياتي ديگر به سوي يوگسلاوي به پرواز درآمد. تنها اشتباه B-2 در اين عمليات منهدم ساختن سفارت چين در بلگراد بود كه که بار دیگر موجب افزایش خصومت چین با آمریکا شد . هر چند فرماندهان عمليات در پاسخگويي درخصوص اين اشتباه «نقشه هاي قديمي شهر» را توجيهي براي انهدام سفارت چين اعلام كردند و با اطمينان به رئيس جمهور آمريكا اعلام كردند كه مشكل اصلاً مربوط به سيستم هاي B-2 نبوده بلكه نقشه هايي كه در اختيار خلبان قرار گرفته، قديمي بود.
اما در مورد جنگ عراق (2003) پیش از آغاز نبرد مسئولان پروازهای بی دو گفته بودند که : فرماندهان نظامي آمريكا مي توانند نهايتاً پس از ۵ ساعت بعد از صدور فرمان خود، پرواز پر رعب و وحشت اشباح را برفراز بغداد مشاهده كنند.
اما در طول این جنگ خبر قابل توجهی از بکار گیری و پرواز این شبه رعب آور بر فراز بغداد از طرف مسعولان آمریکایی منتشر نشد و این بار هم هواپیماهای بی دو برای بار دیگر جای خود را به پدران خود ( b-52 ) دادند .
تنها خبر رسمی مخابره شده محدود به یک مورد میگردد که در آن آمده است :
يک مورد، يک هواپيمای بی-2 آمريکا که از پايگاه خود در ميسوری برخاسته بود تا سفر رفت و برگشت بدون وقفه 34 ساعته به عراق را طی کند، حدود 80 بمب حدودا 250 کيلوگرمی بر يک پايگاه نظامی عراق تخليه کرد
B-2 تمامي تسليحات خود را به صورت داخلي حمل مي كند تا سطح مقطع راداري ( Radar Cross Section ) اش بسيار كم شود. همچنين دو محفظه جداي تسليحاتي هم در وسط بدنه دارد . و توانایی حمل ، بالاي چهل هزار پوند تسلیحات را دارد.
B-2 در آزمايشاتي كه اخيراً انجام داده موفق به پرتاب موشك هاي اتمي B-61 و B-83 شده است. همچنين موشك نفوذي اتمي B61-11 را نيز با موفقيت رها ساخته و بعدها حتي موشك پيشرفته هدايت شونده AGM-129 را نيز با خود حمل كرده است.
در کل در مورد تسلیحات قابل حمل توسط این هواپیما میتوان گفت که این بمب افکن غول پیکر توانایی حمل و بکارگیری :
۱۶ موشك اتمي B61 (موشك اتمي نفوذكننده به عمق زمين ) *
۱۶ موشك اتمي B83 (موشك اتمي سقوط آزاد)
۱6موشك اتمي AGM-129 ACM (موشك اتمي پيشرفته كروز با برد تخميني ۱۵۰۰ مايل) **
۱۶ موشك اتمي AGM-131 SRAM2
80 موشك غيراتمي MK82
16 موشك غيراتمي MK82
36 موشك غيراتمي CBU87
36موشك غيراتمي CBU89
36موشك غيراتمي CBU97
۸ موشك موقعيت ياب GBU27
12 موشك موقعيت ياب JDAM ***
۸ موشك موقعيت ياب - _JSOW 154 AGM
8 موشك موقعيت ياب AGM-137TSSAM
را در خود دارد .
ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــ
تمامی خلبانانB-2 آموزش دیده موسسه هاگز هستند . مدتی پیش مگ ملوين ديل ( mag Melvin deaile) بهترين خلبان این هواپیما شناخته شد و موفق به دریافت نشان خلبان خارق العاده ( Exceptional Pilot ) گردید .
اين خلبان در جريان حمله به افغانستان توانست به طور متوالی و یک سره و بدون توقف به مدت 44 ساعت با این هواپیما پرواز کند. در این مدت او سوخت مورد نیاز خود را از طریق هوا دریافت میکرد .
او قبلا خلبان B-52 بوده و از سال ۱۹۹۸ شروع به پرواز با B-2 کرده است .
جدول مشخصات :
نام : B_2 spirit
نوع : بمب افکن سنگین چند منظوره استراتژیک
موتور : چهار موتور توربوفن مدل F-118, GE-100 ساخت کارخانه جنرال الكتريك
نیروی پیشران: 17300 نیوتن برای هر موتور
وزن در هنگام برخاست ( ماکزیمم ) : ۳۳۶۵۰۰ پوند (۱۵۲۶۳۵ كيلوگرم)
وزن بار مفيد : ۴۰ هزار پوند (۱۸1۴۴ كيلوگرم)
سقف پروازی : 50000 پا ( 15152 متر )
برد : 6000 مایل دریایی ( 9600 کیلومتر ) با یک بار سوختگیری روی زمین
و 10000 مایل دریایی ( 18500 کیلومتر ) با یک بار سوخگیری مجدد در هوا
سرعت :
1 - در سطح دريا ۵۶۰ مايل بر ساعت يا ۹۱۵ كيلومتر بر ساعت
2 - در ارتفاع ۴۰ هزار پایی (۱۲۱۹۵متری) ۶۳۰ مايل برساعت يا ۱۰۱۰ كيلومتر
ابعاد :
طول: ۶۹ فوت (20.9 متر)
ارتفاع: ۱۶ فوت (5.1 متر)
فاصله بين دو سربال: ۱۶۲ فوت (52.12 متر)
مساحت سطح بال: 5.۴۶۴ متر مربع
محصول :
شرکت نورثروپ گرومن ایالات متحده امریکا
با همکاری شرکتهای بوئينگ، گروه سيستم هاي راداري هاگز ، موسسه آموزشی هاگز ، شركت موتورسازي جنرال الكتريك ، شركت راكول كالينز با همکاری نیروی هوایی ایالات متحده و ...
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
* این موشک ها موشک هایی با وزن حدود 900 کیلو گرم است که اين نوع موشک در گذشته هرگز به کار گرفته نشده بود و توسط ليزر، ماهواره و سيستم های داخلی هدايت می شود
** هر فروند موشک کروز ، يک ميليون دلار برای ارتش آمريکا هزينه دارد که علاوه بر هواپیماهای B-2 ازروی ناوهای جنگی آمریکا هم پرتاب می شد. به عنوان مثال در جنگ عراق (2003) بيش از 750 عدد از اين موشک ها از روی ناوهای مستقر در خلیج فارس پرتاب شده است .
) Jdam يا Joint Direct Attack Munition *** موشک های جی دم (
"جی دم" يک موشک معمولی پانصد يا هزار کيلويی است که با تعبيه تجهيزاتی در انتهای آن، به موشکی هوشمند بدل می شود.اين تجهيزات شامل ملخ هايی است که توسط ماهواره و سيستم های داخلی کنترل می شود و به موشک امکان مانور می دهد.اين وسيله ، موشک را به يک سلاح دقيق با ضريب خطای 12 متر يا کمتر (نسبت به هدف)، تبديل می کند.
.به گفته يک فرمانده آمريکايی، در مواردی که از اهداف بمباران شده عکس برداری شد 99 درصد موشک ها به هدف خورد.يک امتياز ديگر اين موشک ها، هزينه نسبتا پايين آنها در مقايسه با ساير سلاح هاست. اين موشک حدود 20 هزار دلار هزينه دارد.


